Dichters in het Donker

Over tien dagen lees ik ergens gedichten voor. ‘Wat leuk,’ zeggen de mensen. Ze hebben het verkeerd begrepen. Er is weinig leuks aan. Voornamelijk veel engs. En gênants. Wat ik schrijf, rammelt. Wat ik voordraag, hapert. De enige manier om daar wat aan te doen, is te blijven schrijven. Te blijven voorlezen. Dat is niet leuk. 

Ik denk aan de eerste keer seks. En de tweede en derde. Hoe het daarna al snel leuker werd. Misschien wordt dit niet leuker en ga ik er toch mee door.

Over weggaan en blijven

Ze liegt nooit tegen me. Ze verzwijgt dingen, maar dat is eigenlijk altijd uit onzekerheid. Als ze het koud heeft, vraagt ze niet om een trui. Wanneer ik haar aan tafel zeg dat ze door mag eten, zegt ze niet dat ik haar gekwetst heb. Ze buigt haar hoofd een beetje, kijkt strak naar haar bord en eet. Ik probeer zo vaak mogelijk te zeggen dat ik niet boos op haar ben. Dat ik blij met haar ben. Meestal gelooft ze me en veegt ze met haar ringvinger haar haren uit mijn gezicht.

’s Middags vertelde ik mijn leidinggevende dat ik per 1 januari stop met werken. En ik vertelde het mijn collega’s. De bewoners vertelde ik nog niets. Je vijf maanden zorgen maken over iets is lang.

Mijn baan opzeggen was een lastige beslissing. Ik hou van mijn werk. Ik hou van mijn werk en de band die ik met bewoners heb is echt. Het voelt oneerlijk om te vertrekken. Als ik gestopt ben met mijn werk, heb ik meer tijd om te lezen en schrijven. Ik weet niet wat me dat op zal leveren of hoe ik in mijn levensonderhoud ga voorzien. In december zal ik ander werk moeten zoeken, iets dat minder van me vraagt en minder verdient, denk ik. De uitkomst zal sowieso zijn dat ik weet wat er gebeurt als ik stop met werken om meer te kunnen lezen en schrijven. Dat is waardevolle informatie.

’s Avonds speelden we een spel met opdrachten. Klap je handen achter je hoofd. Hoeveel honden staan er op dit plaatje? Maak het geluid van een kip. Het was gezellig en het was al een paar weken geleden dat ik er ’s avonds was.
‘Wat doen jullie dit goed,’ zei ik, want iedereen deed het werkelijk goed.
‘Voor jou,’ zei ze. ‘We doen ons best, want je bent er.’ 

We dronken koffie. Ik las voor uit Het kleinste zaadje en we hadden het over de enorme zonnebloemen die in tuin staan. Volgens mij zijn ze haast vier meter hoog.
‘Ik ben niet naar Bea geweest,’ zei ze ineens. 
Er zijn bewoners die je moet helpen herinneren aan afspraken, maar het bezoek aan Bea regelt zichzelf altijd. Ze gaat elke vrijdagavond bij Bea op de koffie en heeft volgens mij nog nooit een afspraak overgeslagen. Soms neemt ze een tekening voor Bea mee. 
‘Sorry, zei ik, ‘ik heb er ook helemaal niet aan gedacht. En nu is het te laat om te gaan.’
Ze lachte en nam een slok van haar koffie. ‘Ik dacht, ik zeg maar niets.’
‘Wilde je niet naar Bea?’ vroeg ik. ‘Dat had je gewoon kunnen zeggen, dan hadden we afgebeld. Nu zit ze op je te wachten.’
Het bleef even stil.
‘Ik dacht, ik zeg maar niets. Straks moest ik toch heen. En ik wil gewoon bij jou zijn.’

Dit is Tinder

Ik wilde niet graag een date, maar wel eindelijk eens Tinder gebruiken. 

Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Zijn die bovenarmen echt zo gespierd? Maar hoe? Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Shaggies roken. Dat mis ik eigenlijk wel. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Like. Match. Niet de bedoeling. Match opheffen. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Karpervisser. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. He, die ken ik. Nope? Of, nee, wat is de etiquette, had ik een praatje moeten maken? Te laat. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. He, een karper. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Houdt van de geur van oude boeken. Vooruit. Like. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope.  Nope. Weinig mannen met karpers, valt me op. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Houdt van reizen. Nope. Houdt van gezelligheid. Nope. Houdt van humor. Nope. Is sociaal. Nope. Is spontaan. Nope. Is een levensgenieter. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Veel mannen met bier op de foto. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope.  Nope. Nope. Nope. Staat op de foto met een bloedmooie vrouw in bikini. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Een foto van de Tasmantoren. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Karper. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Weer van die gespierde bovenarmen. Zijn eigen hoofd past in zijn bovenarm. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Match. Niet de bedoeling. Match opheffen. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Een huisarts! Zal ik? Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Ah, kijk aan, samen met een kind van zes je middelvinger opsteken. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Foto van de inventaris van de gemiddelde bdsm-winkel. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Heeft een “bestuurlijke functie op hoog niveau”. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Oh, wel leuk? Toch niet. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Trek je shirt aan. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Nope. Er zijn geen nieuwe personen bij jou in de buurt.

Windstil

In de dagen voordat je een levensveranderende beslissing neemt, voel je je machtig. Dat is onterecht, op het merendeel van de gevolgen van je beslissing heb je geen invloed.

Het zou kunnen zijn dat er straks geen boeken meer in je vensterbank liggen, al kan je daar nu geen goede reden voor bedenken. Vrienden kunnen je de rug toekeren. Misschien pas je je eetpatroon aan. Eet je weer vlees. Je kan ontzettend rijk worden en er een vervelende persoonlijkheid door krijgen. Je krijgt mogelijk een affaire met je onaantrekkelijke buurman (die waarvan je nu nog niet weet of hij geniaal is of hulp nodig heeft). Je zou je schamele kennis over kruidengeneeskunde zo sterk kunnen ontwikkelen, dat je voor relatief weinig geld ingehuurd wordt door de farmaceutische industrie. Wellicht ga je kettingen rijgen, om ze in een webshop te verkopen. Je kan de behoefte krijgen om te reizen.

Je blik is beperkt, je zou je meer bezig moeten houden met onbedoelde effecten van de keuzes die je maakt.

In de dagen voordat je een levensveranderende beslissing neemt, voel je je machtig. Je creëerde een tweesprong en hebt daardoor het idee dat je iets te bepalen hebt.

Je denkt aan hoe je altijd bang was als je alleen op straat liep. Je denkt aan die keer op straat dat je voor het eerst besefte dat je zomaar iemand kon schoppen en bang werd voor jezelf.

Lopen

Vorige week had ik 180 kilometer gelopen, nog 20 te gaan en pijn. Ik zat in mijn eentje in het gras. Er zaten blaren op mijn voeten. Sommige blaren hadden geen vel meer, maar dat wist ik toen nog niet. Mijn linkeronderbeen was zo gezwollen, dat ik mijn enkel niet meer zag. Ik kon mijn linkervoet goed strekken en mijn rechtervoet voornamelijk goed naar boven bewegen. Mijn rechterkuit voelde beurs. Ik had honger, maar kon niet eten. Ik had dorst, maar ik dronk al zoveel. Ik was moe en opgeven was geen optie. 

Ik stond op, zette mijn ene voet voor mijn andere en huilde. Ik maakte lelijke passen. Maar ik zette mijn ene voet voor mijn andere. Ik liep. En ik liep zelf. Niemand die me duwde. Niemand die me dwong. Niemand die iets van me vroeg. Ik liep zelf, ondanks alles.

Ik veegde mijn wangen droog en ontdekte dat ik mijn schouders kon rechten. Dat ik symmetrische stappen kon maken. Dat ik kon horen wat er om me heen gezegd werd. Dat de zon scheen, al was ze te fel. Ik had pijn en ik liep en ik kon op zo’n manier lopen, dat niemand me zag.  Ik hoefde niet bekeken te worden.

Jij liep even later een andere kant op. Ik weet niet van welke kaart jij leest. Ik zal jouw afwezigheid dragen zonder te buigen. Het gat laat ik open en niemand zal het zien. 

Getest worden

Of ik tweehonderd euro contant mee wilde nemen. Dat had met schimmigheid niets van doen: ik mocht het geld ook overmaken, maar een pinautomaat zou er niet zijn.

De oprijlaan was er een met kiezels. Ik was er al een paar keer voor langs gelopen. Doordat ik de bus had genomen was ik meer dan een half uur te vroeg. Ik durfde niet meteen aan te bellen. Het pand was enorm, maar de kans dat er geen wachtkamer aanwezig was leek me groot. Dat gaf niets, het was zonnig.

Door mijn dunne schoenzolen leek ik elke steen te kunnen waarnemen. Ik vroeg me af hoe de oprijlaan zou voelen onder veterschoenen met lederen zool. Waarschijnlijk slechts als oneffen. Het geluid van de schurende stenen zou wel hetzelfde zijn.

De deur zat aan de zijkant van het pand, drie stenen treden hoog. Er miste een authentieke trekbel.

De man die opendeed was klein, grijs en vriendelijker dan ik had verwacht nadat ik hem telefonisch had gesproken. Het accent dat aan de telefoon zijn goede afkomst verraadde leek verdwenen. Hoewel ik nog steeds te vroeg was, mocht ik meteen doorlopen.
‘Kon je het goed vinden?’ vroeg de man.
‘Uitstekend,’ zei ik, ‘U had gezegd dat ik naast het benzinestation moest zijn, en dat klopte.’

Ik mocht naast de man aan het eiken bureau komen zitten, terwijl hij zich over een handzame laptop boog.
‘Eens zien,’ zei hij, ‘je bent hier vanwege de diagnose ADHD. Waar is die die diagnose gesteld? Gebruik je medicatie? In welke dosering?’
Ik gaf antwoord, de man typte. Hij zat met zijn neus op het toetsenbord als hij schreef en met zijn neus tegen het scherm als hij zijn woorden nalas.
‘Ben je al met rijlessen begonnen? Hoe gaat dat? Hoe vindt je rijleraar dat het gaat? Heb je je theorie al gehaald?’
De vragen waren gemakkelijk.
‘Kon je het hier trouwens goed vinden?’ vroeg de man nog eens.
‘Ja,’ zei ik.

Er stonden minstens tien schilderijen op de grond tegen de muren opgesteld. Een met koeien. Een met Lenin. Iets abstracts. Ik nam aan dat ze opgehangen moesten worden.
‘Bent u aan het inrichten?’
‘Nee.’
‘O.’

‘Ik heb nog een paar vragen,’ zei de man. Zijn rode montuur leek gehaald bij een kwaliteitsopticien. Ik had mijn twijfels bij de kwaliteit van de glazen.
‘Drink je?’
‘Valt mee.’
‘Wat bedoel je daarmee?’
‘Het wisselt.’
‘Hoeveel glazen drink je per week?’
‘Als het een paar glazen in een week zijn, is het veel.’ Ik verzuimde te vertellen hoe ik aan dat gemiddelde kwam, maar vertelde wel dat ik haast nooit drink als ik alleen ben.
‘Gebruik je drugs?’
‘Al lang niet meer.’
‘Heb je geblowd?’
‘Ja. Maar het is al tien jaar geleden dat ik dat voor het laatst gedaan heb.’
‘Heb je andere middelen gebruikt?’
‘Ja. Niet vaak en net zo lang geleden.’

‘Hoe zou je jezelf omschrijven?’
De man draaide zich van zijn toetsenbord af en keek me aan. Ik wist geen antwoord te geven en keek naar de boekenkast. Deze stond net te ver weg om te kunnen lezen wat er op de ruggen van de boeken stond, hoewel de meeste boeken fors waren. Vast medische informatie.
‘Ik lees graag.’
‘En verder?’
‘Ik handel snel, maar denk er achteraf lang over na.’
‘Je bent een denker. Ben je ook impulsief?’
‘Vroeger wel, inmiddels niet meer zo. Ik ben ouder geworden. Eigenschappen als impulsiviteit zijn niet statisch, geloof ik. Of denkt u van wel?’
‘Wat vind je eigenlijk van je diagnose?’
‘Ik ben niet ziek. Ik heb een aantal kenmerken waar we de term ADHD voor hebben bedacht. Het is fijn dat ik er pillen voor kan krijgen.’
‘Ik moet even wat pakken, een moment.’

In een hoek van de ruimte stond een bronzen sculptuur op een sokkel. Ik wist niet wat het voor moest stellen. Door de brede jaloezieën scheen de zon er strepen op. Die vond ik mooi.

De man kwam terug met een labformulier.
‘Wat mij betreft mag je je rijbewijs gaan halen. Ik stuur je gegevens door naar het CBR. Er is alleen één ding: je moet eerst een drugstest doen.’
Ik fronste.
‘Ik weet dat het lang geleden is dat je iets gebruikt hebt, maar vanwege je drugsverleden moet ik dit doen. Het is een urinecontrole.’
‘Moet ik onder begeleiding in een potje plassen?’ Ergens vond ik dat een aardig idee. De man wist niet of het plassen onder begeleiding gedaan moest worden.

‘Wat vond je van dit gesprek?’
Het was geen bijzonder onprettig gesprek, maar ik had er tweehonderd euro voor betaald.
‘Ik vraag me af wat het nut precies is geweest,’ zei ik. ‘Als iemand de juiste dingen zegt in dit gesprek, geeft u toch uw goedkeurig?’
‘Denk je niet dat ik door masking heen kan prikken?’ vroeg de man. Hij lachte voor het eerst.
‘U heeft veel ervaring, dus in de meeste gevallen kunt u dat vast.’

Ik kreeg een stevige hand. De mijne was klam. De man zou me bellen zodra hij de uitslag had.

Op de oprijlaan trok ik mijn vest uit. Hoewel ik tevreden was met de mooie anekdote die ik met het moeten doen van de plastest gewonnen had, baalde ik inmiddels van mijn eerlijkheid. Als ik de man niets over drugs had verteld, hoefde ik geen extra hindernis te nemen op weg naar mijn rijbewijs. Waarna ik me afvroeg hoe het kon dat ik dit als een hindernis zag, als ik zo eerlijk was geweest.

Ik bekeek mijn telefoon. Nog twaalf minuten tot de bus langs zou komen.

 

Vragen die ik tijdens Dichters in de Prinsentuin met ‘nee’ heb beantwoord

Wil je wat drinken?
Heb je Sonja al gezien?
Moet ik een plakje cake voor je meenemen?
Is deze stoel bezet?
Vond je dit ook zo’n mooie voordracht?
Ben jij Mark tegengekomen?
Zit er iemand naast jou?
Weet jij wie hierna voordraagt?
Ben je hier met de trein gekomen?
Ben je bekend met het werk van deze dichter?
Kom je uit Utrecht?
Heb je een paraplu mee?
En jij hebt hier al eens in de loofgangen gestaan?
Is er nog een andere wc?
Zit jij nou ook bij de Arbeiderspers?

De kleding van dichters

Ik ging naar Dichters in de Prinsentuin. Ik maakte aantekeningen, omdat ik een verslag zou schrijven voor SLAG. Op mijn papier verschenen zinsdelen over dichters, over hun voordrachten. Ik schreef ook op of de zon scheen. Wat het publiek deed. Dat er een duif liep. Dingen waarmee ik de sfeer zou kunnen omschrijven. Als vanzelf wilde ik iets opschrijven over het vestje dat een dichteres droeg. Voordat mijn pen het papier raakte, bedacht ik me. Wat gek dat me dat relevant had geleken.

Ik ergerde me aan de neiging die ik had gehad. Het bleef me bezighouden. In de kantlijn schreef ik iets over de kleding van een mannelijke dichter. Als daad van verzet tegen mezelf. Zijn blauwe vest haalde uiteindelijk het verslag.

“De tweede ronde op het theeveld wordt geopend door Tonnus Oosterhoff. Oosterhoff draagt een sportief blauw jasje met witte strepen over de mouwen en ‘Uruguay’ op de rug. Zijn bril heeft hij in het haar. Het publiek luistert ademloos naar het benauwende mannengedicht over een mijnwerker uit Kentucky.”